Το θρησκευτικό μάθημα στην Ευρώπη

Στο κύκλο επιστημόνων της Χριστιανικής Εστίας Λάρισας "Ο Απ. Παύλος" θα συζητηθεί σήμερα, Τρίτη, 9/12/2008 και ώρα 8 μ.μ. το θέμα "Τα Θρησκευτικά στην Ευρώπη", με εισηγητή τον κ. Χάρη Ανδρεόπουλο, καθηγητή του Γυμνασίου & Λυκείου Αρμενίου, Γεν. Γραμματέα της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας και συνεργάτη του Ρ/Σ της Ι. Μητρόπολης Λάρισας (παραγωγός της εκπομπής "Θεολογία και Κοινωνία", κάθε Παρασκευή, 6 μ.μ. στους 96,3 μεγακύκλους των FM).

* Η εκδήλωση - στην αίθουσα της "Εστίας", Ανθ. Γαζή 35, απέναντι από το 1ο Γυμνάσιο - είναι ανοικτή και μπορεί να την παρακολουθήσει κάθε ενδιαφερόμενος

Οδηγός Σπουδών του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ

Ο νέος Οδηγός Σπουδών (2008 - 2009) του Τμήματος Θεολογίας

του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ).

Περιηγηθείτε.... Ενημερωθείτε...

http://web.auth.gr/theo/os.pdf

Τα Θρησκευτικά μεταξύ παράδοσης και εκσυγχρονισμού

AKΑΔΗΜΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ι. Μ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

3 Δεκεμβρίου 2008


Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών διοργανώνει συνάντηση για ενημέρωση και προβληματισμό την Τετάρτη, 17 Δεκεμβρίου 2008, ώρα 5:00 μ.μ.
στο Βόλο, στο Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλίας - Μελισσάτικα, με θέμα:

«Το μάθημα των Θρησκευτικών μεταξύ παράδοσης και εκσυγχρονισμού»

και εισηγητές τους:

Πηγή Καζλάρη, επιτ. σχολική σύμβουλος, συγγραφέας σχολικών εγχειριδίων Θρησκευτικών: «Το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ελλάδα μετά τη μεταπολίτευση: εξελίξεις, επιτεύγματα, ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά»

Όλγα Γριζοπούλου, Δρ. Θεολογίας, συγγραφέας σχολικών εγχειριδίων Θρησκευτικών: «Η θρησκευτική εκπαίδευση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο: διαπιστώσεις, τάσεις, σύγχρονες εξελίξεις»

Κώστας Ζορμπάς, Δρ. Θεολογίας, Διευθυντής Παρατηρητηρίου Κοινωνικών Φαινομένων της Εκκλησίας της Ελλάδος: «Οι Θρησκείες στη δημόσια ευρωπαϊκή σφαίρα και οι συνέπειες για το μάθημα των θρησκευτικών»

Σταύρος Γιαγκάζογλου, Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου: « Τα Θρησκευτικά και το ζήτημα της απαλλαγής: Δυνατότητες και προϋποθέσεις για μια εναλλακτική προσέγγιση του θρησκευτικού μαθήματος»

Η χρονική διάρκεια κάθε εισήγησης θα είναι 30 λεπτά, ενώ θα υπάρχει η δυνατότητα υποβολής ερωτήσεων και ολιγόλεπτων τοποθετήσεων.

* Η συνάντηση πραγματοποιείται με τη συνεργασία και τη συμμετοχή του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

O διαγωνισμός του ΑΣΕΠ για θεολόγους

Επειδή δεχόμαστε πληθώρα ερωτημάτων για τον διαγωνισμό του ΑΣΕΠ στο κλάδο των θεολόγων, απαντούμε ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, ο διαγωνισμός για την προκήρυξη "3Π - 2008" (που αφορά τον κλάδο των θεολόγων, για 66 μόλις (!) θέσεις) πρόκειται να διεξαχθεί ένα μήνα περίπου μετά τον επικείμενο διαγωνισμό της προκήρυξης "2Π - 2008" (20 - 21/12/2008), δηλαδή περί τα τέλη Ιανουαρίου, με πιθανότερη ημερομηνία το διήμερο (Σαββατοκύριακο) 17 - 18 Ιανουαρίου 2009. Για επίσημη ενημέρωση στο www.asep.gr ,όπου και θ΄ανακοινωθεί, σύντομα πιστεύουμε, η οριστική ημερομηνία.

* Εν όψει του ανωτέρω διαγωνισμού του ΑΣΕΠ τo παράρτημα ν. Λάρισας της Πανελλήνιας Ενωσης Θεολόγων (ΠΕΘ) προγραμματίζει τη διοργάνωση σεμιναρίου για θεολόγους, με εισηγητές εξειδικευμένους επιστήμονες σε θέματα του γνωστικού αντικειμένου και των παιδαγωγικών, στα οποία εξετάζονται οι υποψήφιοι. Οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερωθούν μέσω ανακοίνωσης που θα δημοσιευθεί στο ιστολόγιό μας και στο τοπικό Τύπο.

Η σχέση Βενιζέλου - Εκκλησίας

ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ


Ακυρο το «ανάθεμα» στο Βενιζέλο....


* Ενα νέο βιβλίο * του καθηγητή Εκκλησιαστικής Ιστορίας στο ΑΠΘ και μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου Κρήτης κ. Ανδρέα Νανάκη


Του Χάρη Ανδρεόπουλου *
xaan@theo.auth.gr


Την συνολική εικόνα της πολιτικής και προσωπικής σχέσης που αναπτύχθηκε μεταξύ του μεγάλου Ελληνα πολιτικού Ελευθερίου Βενιζέλου και της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας καταγράφει το νέο βιβλίο του καθηγητή Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου (Κρήτης) κ. Ανδρέα (Νανάκη), το οποίο πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Βάνιας» Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».

Το νέο βιβλίο του σεβασμιωτάτου διακρίνεται για την πρωτοτυπία του, καθώς πραγματεύεται τη σχέση Ελευθερίου Βενιζέλου και Εκκλησίας, ένα ζήτημα της νεώτερης ελληνικής ιστορίας το οποίο μέχρι τώρα δεν είχε μελετηθεί σε βάθος, όπως τώρα επιχειρείται με αυτή την ερευνητική δουλειά του σεβ/του κ. Ανδρέα. Πρόκειται για ένα σπουδαίο έργο το οποίο έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό στη βιβλιογραφική παραγωγή μιας μεγάλης και λίαν σημαντικής θεματικής περιοχής της νεώτερης ιστορίας μας, καθώς, παρά την ύπαρξη αφθονίας πηγών και της δημοσίευσης αξιόλογων μελετών και άρθρων δεν είχαμε μέχρι σήμερα μια επιστημονική ιστορική σύνθεση της σχέσης Βενιζέλου - Εκκλησίας, σαν αυτή που μας παραδίδει ο μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου της Εκκλησίας της Κρήτης κ. Ανδρέας. Ο οποίος, σημειωτέον, ως πανεπιστημιακός - καθηγητής Α’ βαθμίδας - κατέχει την έδρα της Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού, στο τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ

Μέσα από τα γραφόμενα του βιβλίου αναδεικνύονται και φωτίζονται πτυχές της ζωής και του έργου του μεγάλου πολιτικού, οι οποίες έπαιξαν καθοριστικό για την πορεία της Εκκλησίας. Παρουσιάζεται, επίσης, η μεγάλη προσφορά του οραματιστή ηγέτη στην οργάνωση, την πρόοδο της Εκκλησίας και εν γένει η συμβολή του σε μία σειρά εκκλησιαστικών θεμάτων. Η ιστόρηση της σχέσης του Βενιζέλου με την Εκκλησία, έχει αφετηρία την εποχή της τελευταίας απελευθερωτικής επανάστασης της Κρήτης από τον τουρκικό ζυγό, το 1897, και περατώνεται με την παρουσίαση της τελευταίας περιόδου της πρωθυπουργίας του (1928 – 1932). Μέσα απ’ τις σελίδες του βιβλίου ξεπηδούν γεγονότα που συντάραξαν την Ελλάδα καθώς και προσωπικότητες που διεδραμάτισαν πρωταγωνιστικό ρόλο την εποχή εκείνη. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο συγγραφέας στη τελευταία πρωθυπουργία του Βενιζέλου η οποία συνοδεύεται από μεγάλες μεταρρυθμίσεις και πραγματοποιήθηκαν και στο χώρο της Εκκλησίας: από την ίδρυση του ΤΑΚΕ (ταμείου ασφαλίσεως κληρικών Ελλάδος), την ψήφιση του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος, μέχρι τη ρύθμιση του καθεστώτος των Μητροπόλεων των λεγομένων «Νέων Χωρών», δηλαδή των περιοχών της Μακεδονίας, της Ηπείρου, των νήσων του Αιγαίου, που απελευθερώθηκαν στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων και οι οποίες μέχρι τότε ανήκαν στην εκκλησιαστική δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Υπενθυμίζουμε ότι το θέμα των Μητροπόλεων των «Νέων Χωρών» ταλάνισε και πρόσφατα (2000 – 2004) τις σχέσεις της αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αλλά, τελικά, η εξισορρόπηση της σχέσης τους στηρίχθηκε εκ νέου στη Πατριαρχική και Συνοδική Πράξη του 1928, (με την οποία προβλέπεται η πνευματική εποπτεία και εξάρτηση των μητροπόλεων των Ν.Χ. από το Πατριαρχείο και η επιτροπική διοίκησή τους από την αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδος), η οποία Πράξη είχε υιοθετηθεί από την κυβέρνηση του Βενιζέλου, δια της ψηφίσεως και σχετικού νόμου (ν. 3615/1928).

Επίσης φωτίζεται με ιστορικά ντοκουμέντα η ακυρότητα – εξ επόψεως εκκλησιαστικής - της πράξης του «αναθέματος» εις βάρος του Βενιζέλου (1916) από ομάδες φιλοβασιλικών επιστράτων και μερίδα αρχιερέων και κληρικών. Σε σχετική με το περιστατικό αυτό (το «ανάθεμα») επιστολή την οποία απηύθυνε στις 23 Ιουλίου 1930 προς τον Βενιζέλο ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος (Παπαδόπουλος) και την οποία δημοσιεύει το βιβλίο, επισημαίνεται ότι « (...) δεν υπήρξεν η ανόσιος εκείνη πράξις εκκλησιαστική, καθώς δεν προηγήθηκε αυτής επίσημος απόφασις της Ιεράς Συνόδου», ενώ υπογραμμίζεται πως η Εκκλησία «υπενέδωκεν όλως αδικαιολογήτως εις την βίαν των παρά των πολιτικώς εξερεθισθέντων όχλων» και έλαβε μέρος σε μια ανεπίτρεπτη πολιτική πράξη. Ενώ δεν παραλείπεται η αναφορά στο πρωταγωνιστικό ρόλο του τότε μητροπολίτη Λαρίσης Αρσενίου (Αφεντουλίδη) για την επιβολή του αναθέματος στο Βενιζέλο.

* Οι προσεγγίσεις των θεμάτων είναι καθαρά ιστορικές, μέσα από μια νηφάλια και τεκμηριωμένη ανάλυση των γεγονότων και της πορείας που αυτά χάραξαν στην εκκλησιαστική – και όχι μόνο – ιστορία του Ελληνισμού. Η εξαντλητική αναδίφηση του αρχειακού υλικού και η συγγραφική δεινότητα του πανεπιστημιακού καθηγητή και μητροπολίτη κ. Ανδρέα, μας δίδουν μια ιστορική σύνθεση που ξεκαθαρίζει το ιστορικό τοπίο. Είναι βέβαιο ότι το βιβλίο θ’ αποτελέσει ένα πολύτιμο επιστημονικό βοήθημα, τόσο για τους εκπαιδευτικούς - θεολόγους και ιστορικούς- όσο και ευρύτερα για τους μελετητές της πολιτικής και εκκλησιαστικής ιστορίας του 20ου αιώνα.

* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι δημοσιογράφος – θεολόγος ΑΠΘ, συνεργάτης του Ρ/Σ της Ι. Μητρόπολης Λάρισας (96,3 FM), της εφημ. «Ελευθερία» και καθηγητής Β/βάθμιας εκπαίδευσης (Γυμνάσιο & Λύκειο Αρμενίου).

* Δημοσίευση στην "Ελευθερία", στις 22/11/2008 (ένθετο "Πολιτισμός", σελ. 30)

Αναδημοσιεύσεις:

* Iστοσελίδα "Ζωηφόρος" (της Ενωσης Θεολόγων ν. Λέσβου):

http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=450&Itemid=47

Iστολόγιο "Θεολογία και Κοινωνία":

http://theology-xaris.blogspot.com/2008/10/blog-post_27.html

Ημεριδα για τα Θρησκευτικά

* ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΘΕΟΛΟΓΩΝ
Ν. ΛΑΡΙΣΑΣ & ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

* ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ
ΔΗΜΟΥ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ (Π.Ο.Δ.Λ.)

* ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ
ΤΟΥ 14ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ

- Λάρισα, 8/10/2008

(ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ)

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ

Θρησκευτική παιδεία

και σύγχρονη κοινωνία

«Το μάθημα των Θρησκευτικών στη σύγχρονη Ελλάδα και την Ευρώπη», είναι το θέμα της παιδαγωγικής ημερίδας που συνδιοργανώνουν ο Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων ν. Λάρισας και Μαγνησίας, ο Πολιτιστικός Οργανισμός του δήμου Λαρισαίων και ο Σύλλογος γονέων και κηδεμόνων του 14ου Γυμνασίου, τη Δευτέρα, 20 Οκτωβρίου και ώρα 8.30 μ.μ. στη αίθουσα του Χατζηγιάννειου πνευματικού κέντρου.

* Εισηγητές θα είναι: ο Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων κ. Απ. Ποντίκας, με θέμα "Οι παιδαγωγικές παράμετροι του μαθήματος", ο διευθυντής του 14ου Γυμνασίου, θεολόγος – ιστορικός κ. Νικ. Παύλου ("Το μέλλον του θρησκευτικού μαθήματος") και ο καθηγητης του Γυμνασίου Αρμενίου και Γ. Γ. της τοπικής Ενωσης Θεολόγων κ. Χάρης Ανδρεόπουλος ("Τα Θρησκευτικά στην Ευρώπη").

Καλεσμένοι είναι όσοι (εκπαιδευτικοί κάθε ειδικότητας, γονείς, φοιτητές, μαθητές, κ.α.) ενδιαφέρονται για το μάθημα και επιθυμούν να ενημερωθούν για τις τελευταίες εξελίξεις. Μετά τις ομιλίες θα ακολουθήσει συζήτηση, την οποία θα συντονίσει ο δημοσιογράφος της «Ε» κ. Γ. Ρούστας.

Σε όσους παρακολουθήσουν την ημερίδα θα δοθεί φάκελλος με βεβαίωση συμμετοχής και υποστηρικτικό υλικό για το μάθημα.

Απαραίτητος ο θρησκευτικός εγγραματισμός για τους νέους του 21ου αιώνα

Τα Θρησκευτικά πέρα

από τον κατηχητισμό

* Βασικός στόχος του υποχρεωτικού μαθήματος είναι ο θρησκευτικός εγγραμματισμός, απαραίτητος στους νέους του 21ου αιώνα

Tων Όλγας Γριζοπούλου - Πηγής Καζλάρη *

Πόσο θεμιτό είναι να αρθρογραφούμε για την «αξία» και τη νομιμότητα του θρησκευτικού μαθήματος με επιχειρήματα που αντλούνται αποκλειστικά από τις προσωπικές αρνητικές μας εμπειρίες και απαξιώνουν συλλήβδην τη θρησκευτική εκπαίδευση; Όση αξία κι αν έχουν οι αναμνήσεις και τα βιώματα, στον δημόσιο διάλογο νομιμοποιούνται κυρίως τα ορθολογικά κριτήρια και η υπεύθυνη αναγνώριση των όσων βημάτων έχουν γίνει τα τελευταία τριάντα χρόνια στον χώρο του θρησκευτικού μαθήματος και μάλιστα καθόλου άκοπα, απροϋπόθετα και αυτονόητα. Ποια είναι αυτά;

Από το 1985 το μάθημα των θρησκευτικών είχε μια ενδιαφέρουσα αλλά άγνωστη –όπως φαίνεται– στους περισσότερους πορεία. Κινούμενο, δηλαδή, στα όρια ενός κανονικού σχολικού μαθήματος αναμόρφωσε τους σκοπούς του, σύμφωνα με τις συνταγματικές προβλέψεις. Στοχεύοντας στην ενημέρωση των μαθητών γύρω από την υφή του θρησκευτικού φαινομένου, τη γνωριμία τους με τον χριστιανισμό, την κριτική και ελεύθερη τοποθέτησή τους, την αξιοποίηση των θρησκευτικών γνώσεων για την προσωπική τους καλλιέργεια, την ευαισθητοποίησή τους απέναντι στον σύγχρονο προβληματισμό, την κατανόηση του οικουμενικού μηνύματος του χριστιανισμού κ.ά., το μάθημα απέκτησε σαφή παιδαγωγικό προσανατολισμό και άρχισε να απομακρύνεται με σταθερά βήματα από τον κατηχητισμό και τις αποκλειστικότητες του παρελθόντος. Όλοι αυτοί οι στόχοι βέβαια υπηρετήθηκαν από τις αλλαγές των Αναλυτικών Προγραμμάτων και των σχολικών βιβλίων.
Μ’ αυτόν τον τρόπο το μάθημα κινήθηκε στην κατεύθυνση της προσωπικής και κοινωνικής ανάπτυξης των μαθητών προβάλλοντας ως κυρίαρχα χαρακτηριστικά του τον προβληματισμό, τον διάλογο και τον σεβασμό των προσωπικών θρησκευτικών απόψεών τους.

Αυτή η πιο παιδαγωγική και ανεξίθρησκη τάση εκφράστηκε περισσότερο στις αλλαγές των Αναλυτικών Προγραμμάτων και των σχολικών βιβλίων του 2003 - 2005. Γεγονός είναι βέβαια πως οι εκπαιδευτικοί θεολόγοι της Δευτεροβάθμιας και οι δάσκαλοι της Πρωτοβάθμιας –επιμορφωτικά αβοήθητοι– δεν φάνηκαν πάντα έτοιμοι να υποστηρίξουν τις θετικές αλλαγές. Πρόκειται ωστόσο για αδυναμία που είναι αδικία να θεωρείται θεολογική αποκλειστικότητα, καθώς καθένας μπορεί να την αναγνωρίσει και σε πολλά άλλα μαθήματα, π.χ. στο γλωσσικό.

Πιο «ανοικτό»

Κανείς βέβαια δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι πολλά μένουν να γίνουν στην κατεύθυνση ενός μαθήματος πιο πλουραλιστικού και «ανοικτού». Οι ίδιοι οι θεολόγοι το αναγνωρίζουν και επεξεργάζονται ήδη ιδέες και προτάσεις. Στο ερώτημα, λοιπόν, τι μπορεί να προσφέρει ένα μάθημα Θρησκευτικών στους νέους του 21ού αιώνα, συνοπτικά μπορούμε να απαντήσουμε:

- Τους προετοιμάζει να κατανοούν σε βάθος και πολυδιάστατα πολλά από τα σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα –π.χ. πολέμους, τρομοκρατία, φαινόμενα φανατισμού και μισαλλοδοξίας– καθώς αυτά διαθέτουν όχι μόνο θρησκευτικό ένδυμα αλλά και θρησκευτικό πυρήνα. Ευνοεί τη δημιουργική σχέση των νέων με κάθε έκφραση του πολιτισμού του οποίου η θεμελιώδης και ουσιαστική σχέση με τη θρησκεία είναι αδιαμφισβήτητη (π.χ. τα βιβλικά θέματα σε κάθε είδους τέχνη, η σημαντική της θεολογικής γλώσσας, η εκφραστική των μνημείων, η σημασία των γιορτών, των εθίμων κ.ά.).

-Καλλιεργώντας την ευαισθησία των νέων γύρω από τα θρησκευτικά ερωτήματα / ζητήματα ανοίγει δρόμους προς την προσέγγιση των μεγάλων ηθικών και φιλοσοφικών ερωτημάτων, καθώς αυτά συνδέονται άρρηκτα με τα θρησκευτικά.

-Με την ανάδειξη και επεξεργασία της βιβλικής σκέψης και των θεολογικών κριτηρίων (π.χ. η πίστη στον Θεό ως ελευθερία και σχέση, η ζωή ως πορεία προς τελείωση, η ευθύνη του ανθρώπου για την κτίση κ.ά.) ενισχύεται η ευαίσθητη στοχαστικότητα και εμπλουτίζεται ο κριτικός προβληματισμός των νέων απέναντι στα μεγάλα ζητήματα / διλήμματα της ζωής – κόντρα στις εύκολες βεβαιότητες της εποχής μας.

- Με την επεξεργασία και την αξιολόγηση των πνευματικών και υπαρξιακών διαστάσεων της θρησκευτικής πίστης οι νέοι άνθρωποι αποκτούν ασφαλή κριτήρια και θωρακίζονται απέναντι σε παραθρησκευτικές σέχτες και «εσωτερικισμούς» που φτάνουν να τους καθιστούν φανατικούς και άλογους «οπαδούς».

Ο χριστιανισμός

Όπως φαίνεται και επιγραμματικά ο θρησκευτικός εγγραμματισμός των νέων αποτελεί τον στόχο του σύγχρονου θρησκευτικού μαθήματος. Ωστόσο εδώ μπορεί κάποιος να αναρωτηθεί σε ποιο βαθμό η διδασκαλία ενός μαθήματος, που τα περιεχόμενά του σχετίζονται κατά κύριο λόγο με τον χριστιανισμό, δεν συνιστά παραβίαση της θρησκευτικής συνείδησης;
Πρώτα πρώτα ας μην ξεχνάμε ότι η χριστιανική πίστη δεν προϋποτίθεται ως νομιμοποιητική βάση για τη διδασκαλία του μαθήματος και τη συμμετοχή των μαθητών σ’ αυτό. Το μάθημα έχει ενημερωτικό και μορφωτικό χαρακτήρα και οι δάσκαλοί του θεωρούν την κατήχηση ως έργο αποκλειστικά της Εκκλησίας.

Ο χριστιανισμός είναι θεμέλιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού και η Ορθοδοξία η μεγάλη πνευματική κληρονομιά του ελληνικού πολιτισμού, εντός του οποίου ζουν οι μαθητές του ελληνικού σχολείου. Ποιος μπορεί, λοιπόν, να ισχυριστεί πως δεν τους χρειάζεται η σε βάθος κατανόηση αυτής της ιστορίας και του πολιτισμού με την ταυτόχρονη διερεύνηση του ρόλου που έπαιξαν ο χριστιανισμός και η Ορθοδοξία;

Με τις αλλαγές του 2003 - 2005, πέρα από την πλούσια θρησκειολογική ύλη της Β΄ Λυκείου, σε όλες τις τάξεις υπάρχουν στοιχεία για τις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες και είναι διάχυτο το πνεύμα του σεβασμού στις θρησκευτικές και λατρευτικές εκδηλώσεις τους. Αποκτώντας οι μαθητές επίγνωση των διαφορετικών εκφράσεων της θρησκευτικότητας –και μάλιστα στα όρια ενός μαθήματος θρησκευτικών– διευκολύνονται να αναπτύσσουν ανεκτική στάση και πνεύμα ανεξιθρησκίας.
Η μεγάλη προτεραιότητα των πολυπολιτισμικών κοινωνιών, δηλαδή η καλλιέργεια του σεβασμού προς τον πολιτισμικά και θρησκευτικά «άλλον», δεν μπορεί να αναπτυχθεί και να εκδηλωθεί ουσιαστικά αν δεν έχει εξερευνηθεί σε βάθος ο ρόλος της θρησκευτικής πίστης σε επίπεδο τόσο υπαρξιακό όσο και κοινωνικό. Αλλιώς παραμένει ένα κλισέ που όσο εύκολα μπορεί να χρησιμοποιείται, το ίδιο εύκολα μπορεί να καταργείται.

Σύνθετη πρόκληση

Συμπερασματικά, ο θρησκευτικός εγγραμματισμός που επιτυγχάνεται στα όρια ενός υποχρεωτικού θρησκευτικού μαθήματος προβάλλει απαραίτητος για τον σύγχρονο νέο άνθρωπο και είναι ανάγκη να υλοποιείται νηφάλια, επιστημονικά και με σεβασμό στις συνθήκες του σύγχρονου δημοκρατικού και πλουραλιστικού σχολείου. Για τους θεολόγους της σχολικής τάξης αυτή η ανάγκη δεν είναι εμπόδιο αλλά μια σοβαρή και σύνθετη πρόκληση για τη δουλειά τους. Έτσι, κανένας συνειδητοποιημένος θεολόγος δεν θα επιχειρηματολογήσει υπέρ του μαθήματός του υπενθυμίζοντας πόση μονοφωνία και δογματισμοί υπάρχουν σε άλλα γνωστικά αντικείμενα! Οι συνειδητοποιημένοι θεολόγοι δεν αμφισβητούν πως υπάρχουν ζητήματα που προκύπτουν από ενδεχόμενους λανθασμένους διδακτικούς χειρισμούς –κατηχητισμός, δογματισμοί, μονοφωνία κ.ά.– και τα οποία χρειάζονται προσεκτική και υπεύθυνη αντιμετώπιση. Το ότι τέτοια ζητήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά καταδεικνύεται από την παρουσία του μαθήματος –πολύ συχνά μάλιστα ως ομολογιακού– στα σχολεία ευρωπαϊκών χωρών.

Έχοντας ως κύρια επιδίωξή μας τη σοβαρή αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, είναι δύσκολο να δεχτούμε καλοκαιρινές ρυθμίσεις να κατεδαφίζουν με προχειρότητα όχι μόνον ό,τι κτίστηκε με σοβαρότητα γύρω από το μάθημα, αλλά και ό,τι μπορεί να κτιστεί με όραμα και προσπάθεια. Πολύ δε περισσότερο όταν πρόκειται για ρύθμιση του ίδιου του ΥΠΕΠΘ, που όφειλε –το λιγότερο– να υπολογίζει τις συνέπειες της προχειρότητας.

* Η Ολγα Γριζοπούλου και η Πηγή Καζλάρη είναι Θεολόγοι Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. To άρθρο τους δημοσιεύθηκε στο ένθετο "Τέχνες και Γράμματα" της κυριακάτικης "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ" (28/09/2008, σελ. 7)

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_2_28/09/2008_286112